Muhayyilenin cisim halini almasıyla meydana gelmiş gibi…

27.05.2020

Bugün duyduğun haberler

Sana utanç veriyor

Olabilir

Bugün din ve ırk uğruna

Cinayet işleniyor

Olabilir

Mostar köprüsü çökmüş

Neretva ne kadar üzgün

Kim bilir

(Bulutsuzluk Özlemi, Yaşamaya Mecbursun adlı şarkısından)

 

Koronadan mütevellit seyahat yasağı muhayyileme de sınır çizecek değil ya; ver elini Mostar.

 

Köprüden Neretva’ya baka baka, başım tatlı tatlı döne döne yazıyorum bu satırları.

 

Arab u Acem ve Rum u Firengistan’da ve Belh u Buhara’ya varınca tek-i pumız var, bu hakir eyle bir cisr-i alf  rub’-ı meskunda görmedim” diyor Evliya Çelebimiz seyahatnamesinde Mostar Köprüsü’nü anlatırken. Yani; dünya memleketlerini bunca dolaşmışlığım var ben yeryüzünde böyle yüksek bir köprü görmedim…

 

1658 yılında gördüğü Mostar Köprüsü’nü Venedik’teki Rialto Köprüsü (Ponte di Rialto) ile karşılaştırma cüretinde bulunan Fransız seyyah Poullet ise köprünün “inşasının mukayese kabul etmez bir cüret eseri olduğunu” söylüyor, hasedinden çatlayarak…

 

Alman Türkolog ve Osmanlı Tarihçisi Hans Joachim Kissling ise “Kıyamet günündeki Sırat Köprüsü’nü bir mecaz olmaktan çıkarıp elle tutulup gözle görülebilir bir sembol haline, başka hiçbir eser büyük üstat Mimar Hayreddin’in inşa ettiği köprü kadar dile getiremez” diyor, hayranlıkla…

 

Asırlardır ayakta duran, Mimar Ekrem Hakkı Ayverdi merhumun ifadesiyle “mimari dehânın terkibiyle taştan yapılmış değil de muhayyilenin cisim halini almasıyla meydana gelmiş gibi efsanevî bir mâna ve ruh taşıyan” bu köprüyü Hırvat topçusu 9 Kasım 1993 tarihinde yıktı. 

 

Yıkılan sadece bir köprü müydü acaba; yoksa Türk (Müslüman) eliyle oraya atılan imza (Taş üzerine remz olmuş Hilâl) mı kazınmak isteniyordu o topraklardan?

 

Hırvatların bu cinayeti, malzeme sıkıntısı çeken savaş muhabirlerinin istekleri doğrultusunda işledikleri de rivayetler arasında.

 

Hangisi daha kötü: Köprüyü, taşıdığı mâna ve ruhu ortadan kaldırmak için bombalamak mı, savaş muhabirlerinin ihtiyaçlarının karşılanması için yıkmak mı?

 

Sonraları Mostar Köprüsü bir Türk firması tarafından “aslına uygun olarak” yeniden inşa edildi ve 23 Temmuz 2004 tarihinde törenle açıldı.

 

2005 yılında Dünya Miras Listesi’ne eklendi. UNESCO tarafından belirlenen, özel kültürel veya fiziksel öneme sahip yerler var bu listede.

 

Katil cinayet mahalline mutlaka geri döner klişesinin psikoloji alanındaki karşılığı “bumerang korelasyonu”nu görmek isteyenler Mostar’ı yıkan topun ateşlendiği tepeye baksın.

 

Oraya dikilen devasa haç, Hırvatların Dünya Miras Listesi’ne verdikleri karşılık…